Stevig advies aan Radboud Universiteit: stop alle samenwerking met China en Hongkong
Een adviescommissie van de Radboud Universiteit adviseert het College van Bestuur om alle universiteitsbrede samenwerkingen met instellingen in China en Hongkon op te schorten, omdat er geen scheiding bestaat tussen de academische wereld en de Chinese Communistische Partij. Volgens het rapport leidt deze staatsinvloed tot systematische mensenrechtenschendingen en aantasting van de academische vrijheid, waarmee de Radboud Universiteit de eerste Nederlandse universiteit zou zijn die al deze banden volledig verbreekt. Dat meldt Follow The Money.
China is uitgegroeid tot een wetenschappelijke grootmacht die op diverse onderzoeksterreinen wereldwijd toonaangevend is. De kennisinstellingen staan echter onder strikt gezag van de Chinese Communistische Partij (CCP). Partijfunctionarissen voeren loyaliteitscontroles uit en wie een leidinggevende functie ambieert, moet doorgaans lid zijn van de partij. Deze ontwikkeling is ook zichtbaar bij universiteiten in Hongkong, waar bestuurders met democratische opvattingen de afgelopen jaren plaats hebben moeten maken voor meer pro-Chinese figuren.
Vrij wetenschappelijk onderzoek
Daarnaast belemmert Beijing vrij wetenschappelijk onderzoek door de toegang tot internet, bibliotheken en archieven te beperken. Studenten en wetenschappers staan onder constante controle, mede door camera’s in veel collegezalen. Op Chinese universiteiten heerst bovendien een sterke ‘cultuur van censuur’ rondom colleges, voordrachten en publicaties. Dit leidt tot wijdverspreide zelfcensuur.
Samenwerkingsovereenkomsten
De adviescommissie van de Radboud Universiteit raadt het College van Bestuur aan om alle dertien samenwerkingsovereenkomsten (MoU’s) en overige bilaterale banden op instellingsniveau met Chinese en Hongkongse instituten op te schorten.
Chinese promovendi
Daarnaast adviseert de commissie om te stoppen met het aannemen van Chinese promovendi die een beurs ontvangen van de China Solarship Council (CSC), een orgaan dat direct onder de Chinese overheid valt. De contracten van deze promovendi bevatten namelijk clausules die schuren met mensenrechten, wetenschappelijke integriteit en academische vrijheid. Zo zijn zij verplicht zich te melden bij en te rapporteren aan de Chinese ambassade en worden zij via de ambassade en een Chinese studentenvereniging nauwlettend gevolgd. Volgens de commissie vormt zelfcensuur rondom onderwerpen of onderzoeksresultaten die gevoelig liggen in China hierbij het grootste risico.
Individuele onderzoekers
De aanbevelingen hebben geen gevolgen voor individuele onderzoekers van de Radboud Universiteit. Zij behouden de academische vrijheid om zelf te beslissen of zij met Chinese collega’s samenwerken. Wel drukt de commissie hen op het hart om kennis te nemen van haar bevindingen over de mensenrechten en wetenschappelijke vrijheid. Tot slot benadrukt de commissie dat dit advies puur vanuit mensenrechtenperspectief is opgesteld. Een andere commissie buigt zich over de vraagstukken rondom kennisveiligheid.
Adviescommissie Samenwerkingsverbanden
De Adviescommissie Samenwerkingsverbanden werd in oktober 2024 door het College van Bestuur ingesteld om te adviseren over internationale samenwerkingen, met name in die conflictgebieden. De commissie bestaat uit vier vooraanstaande wetenschappers.
Tot nu toe bracht de commissie drie adviezen uit, die allemaal door het bestuur zijn overgenomen. Zo schortte de Radboud Universiteit in 2025 per direct alle instellingsbrede banden met twee Israëlische universiteiten op. Begin 2026 werd op advies van de commissie ook een samenwerking met de Israëlische Ben-Gurion Universiteit van de Negev tegengehouden.
College van Bestuur gaat in gesprek met faculteiten en decanen
Over nieuwe samenwerkingen met China gaven gesprekspartners bij de commissie aan dat dit land inmiddels zo belangrijk is voor de wetenschap, dat samenwerking in de praktijk onvermijdelijk is. Het College van Bestuur laat weten dat het naar aanleiding van het advies in gesprek gaat met de faculteiten, decanen en de bredere academische gemeenschap. Volgens het bestuur moeten naast mensenrechten ook andere factoren meewegen, zoals wetenschapsdiplomatie, interculturele vorming voor studenten en de brede wetenschappelijke ontwikkeling. Een definitieve reactie van het college wordt echter pas in 2027 verwacht.