Nederland is internationaal koploper zij-instroom in het onderwijs
Nederland is internationaal koploper op het gebied van zij-instroom in het onderwijs. Tegelijkertijd kent ons land naar verhouding weinig onbevoegde docenten. Dit blijkt uit Education at a Glance (EAG), het jaarlijkse rapport van de OESO dat op 29 september 2026 is gepresenteerd. De publicatie staat dit jaar volledig in het teken van de wereldwijde lerarentekorten. Dat meldt de VO-raad.
Wereldwijd kampen veel landen met een hardnekkig lerarentekort. In Nederland bleef tijdens het schooljaar 2024-2025 in het basisonderwijs 1,9 procent van de vacatures openstaan, en in het voortgezet onderwijs 2,0 procent. Daarmee scoort Nederland gemiddeld in vergelijking met landen die dit op dezelfde manier meten. Wel moet worden opgemerkt dat verborgen tekorten en het tekort aan vervangers hierin niet zijn meegerekend. Hoewel de Nederlandse cijfers internationaal gezien in de middenmoot vallen, blijft de impact op scholen groot.
Zij-instromers voor het onderwijs
Uit het rapport EAG 2026 blijkt dat Nederland internationaal koploper is in het aantrekken van zij-instromers voor het onderwijs. Maar liefst 16,9 procent van de Nederlandse leraren werkte hiervoor tien jaar of langer in een andere sector, tegenover het OESO-gemiddelde van 8,4 procent. Deze voorsprong danken we vooral aan de hoge instroom in het primair onderwijs en mbo. In het voortgezet onderwijs ligt dit aandeel een stuk lager.
Volledig bevoegde docenten
Verder presteert Nederland goed op de kwaliteit van het personeel. Slechts 2,0 procent van de docenten is niet volledig bevoegd, vergeleken met 9,1 procent in de OESO. Wel verlaat 6,9 procent van de leraren vroegtijdig het beroep, wat net iets boven het OESO-gemiddelde van 6,4 procent ligt.
Nederlandse leraren positiever
Nederlandse leraren zijn aanzienlijk positiever over hun vak en arbeidsvoorwaarden dan hun buitenlandse collega’s. Samen met Denemarken kopt Nederland de lijst als het gaat om maatschappelijke waardering. 37 procent van de Nederlandse docenten vindt dat het beroep goed wordt gewaardeerd, tegenover een OESO-gemiddelde van 22 procent en een EU-gemiddelde van slechts 15 procent. Ook over de financiën is men te spreken. Maar liefst 74 procent is zeer tevreden met het salaris, wat fors hoger is dan het OESO-gemiddelde van 39 procent. Daarnaast is 80 procent tevreden met de overige arbeidsvoorwaarden.
Hoogopgeleide beroepsbevolking
Uit eerdere edities van de EAG blijkt dat de Nederlandse beroepsbevolking relatief hoogopgeleid is. Maar liefst 46 procent heeft een hbo- of wo-diploma, tegenover een OESO-gemiddelde van 43 procent. Daarnaast trekt het Nederlandse hoger onderwijs veel internationaal talent. In 2024 kwam 18 procent van de hbo- en wo-studenten uit het buitenland, terwijl het gemiddelde in de OESO op 12 procent lag.
Nederlanders zijn op de arbeidsmarkt in het voordeel. Op welk niveau je ook bent opgeleid, de kans op een baan is hier groter dan gemiddeld in andere OESO-landen. Zelfs zonder startkwalificatie ligt de arbeidsparticipatie in Nederland op 68 procent, tegenover 60 procent internationaal. Wel loont doorstuderen overduidelijk, want de baanzekerheid stijgt mee met het opleidingsniveau en bereikt maar liefst 92 procent bij een mastertitel.