Waarom discipline en leren denken ontbreken in het Nederlandse onderwijs en wat EuroCollege anders doet

Het Nederlandse onderwijs is toegankelijker en vriendelijker geworden, maar heeft tegelijk ingeboet op discipline, intellectuele vorming en denkkracht. Die ontwikkeling is geen toeval, maar het gevolg van een fundamentele verschuiving in denken over gezag, normstelling en kwetsbaarheid. EuroCollege kiest bewust voor een andere route: een hoge norm, vaste structuur en leren denken als kernvaardigheid. Niet als nostalgie, maar als noodzakelijke voorbereiding op een complexe samenleving en arbeidsmarkt.

Het probleem: veel vrijheid, weinig richting

Het Nederlandse middelbaar en hoger onderwijs heeft de afgelopen decennia sterk ingezet op flexibiliteit, keuzevrijheid en comfort. Studenten bepalen hun eigen tempo, aanwezigheid is vaak vrijblijvend en studielast wordt geminimaliseerd om uitval te voorkomen.

Dat klinkt menselijk, maar heeft een keerzijde.Zonder heldere kaders en intellectuele norm ontstaat geen vorming. Vrijheid zonder structuur leidt zelden tot zelfstandigheid.

Waarom discipline uit het reguliere onderwijs verdweenDe afname van discipline is geen praktisch falen, maar het gevolg van een culturele en ideologische verschuiving. Sinds de jaren ’80 is gezag in het onderwijs steeds vaker gezien als iets verdachts: potentieel onderdrukkend, ongelijkmakend of psychologisch belastend.

Onderwijssocioloog Frank Furedi beschrijft dit als een bredere maatschappelijke angst voor autoriteit. Niet omdat gezag per definitie verkeerd is, maar omdat men vreest dat het autonomie en welzijn schaadt. Het gevolg: gezag werd niet hervormd, maar afgezwakt en uit het systeem gehaald.

Daarbij veranderde ook het mensbeeld. De student werd steeds meer benaderd als een kwetsbaar individu dat beschermd moet worden tegen falen, druk en frictie. Confrontatie werd vermeden, normen werden verlaagd en verwachtingen vooraf bijgesteld. Discipline werd verward met hardheid, terwijl het in werkelijkheid een voorwaarde is voor groei.

Een derde factor is de verwarring tussen gelijke kansen en gelijke verwachtingen. Om niemand uit te sluiten, werd de lat “haalbaar voor iedereen”. Maar een lage lat is niet neutraal: hij ontneemt studenten juist de kans om te ontdekken waartoe ze in staat zijn.

Tot slot veranderde de rol van de docent. Van normsteller en intellectuele autoriteit verschoof hij naar coach en procesbegeleider. Niet omdat docenten dat wilden, maar omdat het systeem gezag steeds minder toestond. Zonder gezag wordt discipline onderhandelbaar, en zonder discipline verdwijnt vorming.

Waarom discipline een voorwaarde is voor vrijheid

Een kernmisvatting in modern onderwijs is dat discipline tegenover vrijheid zou staan. Het tegenovergestelde is waar.

Discipline is de voorwaarde voor echte vrijheid.

Niet om te controleren, maar om focus, diepgang en mentale weerbaarheid mogelijk te maken. Studenten leren op tijd te komen, door te zetten, verantwoordelijkheid te nemen en werk af te maken – vaardigheden die ver voorbij het diploma relevant blijven.

Wat betekent ‘leren denken en doen’ in de praktijk? Leren denkenen gericht doen zijn geen abstracte idealen. Het is een trainbare vaardigheid.

Bij EuroCollege betekent leren denken en doen. 

Een hoge lat is geen uitsluiting, maar eerlijkheid

Waar regulier onderwijs vaak uitgaat van “haalbaar voor iedereen”, kiest EuroCollege expliciet voor een hoge norm. Niet iedereen past daarbij – en dat is bewust.

Ambitie vraagt inspanning. Groei vraagt frictie. Door de lat hoog te leggen. Juist dat vormt karakter en oordeelsvermogen.

Ervaren leermeesters in plaats van lesuitvoerders

Een essentieel verschil zit in de rol van de docenten. Onderwijs is hier geen overdracht van PowerPoint-slides, maar een dialoog. Studenten worden aangesproken op voorbereiding, leesdiscipline en intellectuele scherpte. De docent is een ervaren professional uit het bedrijfsleven.

Particulier hbo als bewuste keuze

EuroCollege is een particuliere hbo-instelling. Dat betekent kleinschalig onderwijs, met focus en hoog tempo.

Die keuze is niet voor iedereen. Maar voor studenten die meer willen dan comfort en gemiddeldheid, biedt dit model een omgeving waarin denken, discipline en ambitie weer centraal staan.

Waarom deze tegenstem noodzakelijk is

Het EuroCollege-concept is geen blauwdruk voor het hele onderwijs. Het is een alternatief voor een systeem dat steeds zachter, vrijblijvender en risicomijdender is geworden.

Niet om jongeren klein te houden, maar om hen sterk en zelfstandig te maken.