Vandaag om 09:47
3 minuten lezen

Gemeenten, scholen en kinderopvang slaan handen ineen voor gezamenlijke opdracht

Door: Nationale Onderwijsgids / Femke van Arendonk

Elk jaar publiceert de Inspectie van het Onderwijs het Landelijk rapport gemeentelijke taakuitvoering kinderopvang-onderwijs. Gemeenten, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties werken hierin samen. Vanuit hun eigen verantwoordelijkheid zorgen zij ervoor dat alle kinderen kansrijk kunnen opgroeien. Dat meldt de Onderwijsinspectie.

Het rapport laat zien hoe gemeenten in 2025 hun wettelijke taken uitvoerden op drie terreinen, namelijk toezicht en handhaving in de kinderopvang, het onderwijsachterstandenbeleid en het onderwijs aan nieuwkomers. De inspectie ziet hierbij positieve ontwikkelingen, maar blijft gemeenten aanspreken wanneer zij hun wettelijke taken niet goed uitvoeren.

Veilige kinderopvang

Gemeenten dragen bij aan een veilige kinderopvang van goede kwaliteit. Over het algemeen voeren zij hun taken op het gebied van toezicht en handhaving goed uit. Uit ambtelijke overleggen blijkt dat veel gemeenten hun handhavingsbeleid recent hebben vernieuwd of daar nog mee bezig zijn. Daarnaast werken zij vaak regionaal samen, zowel bij het opstellen van dit beleid als bij de uitvoering ervan.

De uitvoering van de wettelijke taken verschilt per gemeente. Dit is bijvoorbeeld te zien aan de manier waarop de GGD flexibel toezicht inzet tijdens inspecties. De grootste verschillen zitten in het gebruik van de inspiratiesets en het meenemen van regionale of gemeentelijke speerpunten, zoals de meld, – overleg- en aangifteplicht van houders of de hygiëne op de groep.

Kinderopvanglocaties met voorschoolse educatie

Daarnaast ziet de inspectie landelijk duidelijke verschillen in hoe gemeenten handhaven. Zo wordt er bij kinderopvanglocaties met voorschoolse educatie vaak anders gehandhaafd dan bij locaties zonder aanbod. Hoewel handhaving maatwerk is en sommige verschillen goed verklaarbaar zijn, is het belangrijk dat gemeenten zich hiervan bewust zijn. Door kritisch te kijken of deze verschillen wenselijk zijn, kunnen zij hun handhavingsbeleid waar nodig bijstellen.

Kwaliteit van de kinderopvang

Om de kwaliteit van de kinderopvang te waarborgen, is het belangrijk dat gemeenten en de GGD samen evalueren hoe het toezicht verder versterkt kan worden. Hierbij kan gekeken worden naar hoe flexibel toezicht nog meer risico- en signaalgestuurd kan worden ingericht. Flexibel toezicht is destijds ingevoerd om de kwaliteit en effectiviteit van controles te vergroten. Dit gebeurt door inspecties onvoorspelbaarder te maken en toezichthouders meer ruimte en autonomie te geven voor gericht of juist breder onderzoek.

Pedagogisch beleidsplan

Daarnaast blijkt dat kleine en middelgrote kinderopvangorganisaties vaker moeite hebben om wijzigingen door te voeren in hun pedagogisch beleidsplan en het begeleidingsplan voor beroepskrachten in opleiding. Gemeenten, GGD’em, de VNG en branchepartijen kunnen vooral deze kleinere houders gerichter bereiken en ondersteunen, bijvoorbeeld door hen vroegtijdig te informeren over aanstaande wijzigingen in de kwaliteitseisen.

Onderwijsachterstanden

Het overleg over het onderwijsachterstandenbeleid heeft als doel om afspraken te maken die onderwijsachterstanden bij kinderen voorkomen en bestrijden. Hoewel steeds meer gemeenten dit overleg voeren, is het voor gelijke onderwijskansen noodzakelijk dat alle gemeenten hiermee aan de slag gaan.

Op dit moment blijven concrete afspraken nog te vaak uit of worden ze onvoldoende geëvalueerd. Goede evaluaties zijn echter essentieel om te kunnen sturen, bijvoorbeeld op de kwaliteit van de voorschoolse educatie. Daarnaast verdient de betrokkenheid van kleinere opvanghouders en houders zonder vve-aanbod extra aandacht. Zij zijn nu nog vaak afwezig, meestal door tijdsgebrek. Gemeenten kunnen dit verbeteren door actiever te sturen op hun aanwezigheid of door deze groep op een andere manier bij het beleid te trekken.

Nieuwkomersonderwijs

Het overleg over nieuwkomersonderwijs heeft als doel om samen met schoolbesturen afspraken te maken over de lokale inrichting van het onderwijs. Gemeenten en schoolbesturen zijn immers samen verantwoordelijk voor voldoende onderwijsplekken voor alle leerplichtige kinderen en jongeren.

Veel gemeenten voldoen al aan deze wettelijke overleg- en afsprakenplicht door jaarlijks met schoolbesturen om tafel te gaan en heldere afspraken vast te leggen.  Dit verplichte overleg helpt om goed voorbereid te zijn op een onverwachte of wisselende instroom van leerlingen. De Onderwijsinspectie benadrukt daarom dat dit gesprek altijd moet plaatsvinden, ook wanneer er op dat moment geen knelpunten zijn.

Relevante artikelen

Alles van kinderopvang
    • Kinderopvang

    Nieuwe wet moet financiering nieuwkomersonderwijs stabieler maken

    29 oktober 2026 om 14:00
    • Kinderopvang

    Vanaf 2027 fors meer OCW-budget voor gelijke kansen in Groningen

    27 oktober 2026 om 11:18

Aankomende evenementen

Algemene open dagen MBO Noord-Nederland
  • Noord-Nederland
Experience days bij Breda Toerisme, Leisure & Marketing
  • Noord-Brabant
Meeloopdag commercie/ondernemen bij Tilburg Handel & Ondernemen
  • Noord-Brabant
Wereldfilosofiedag
  • Landelijk