Vandaag om 14:57
2 minuten lezen

Studenten en wetenschappers bezorgd over oprukkende rol van Defensie in het onderwijs

Door: Nationale Onderwijsgids / Fleur Zomer

Defensie werkt steeds vaker en intensiever samen met universiteiten, hogescholen en mbo’s. De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) en actiegroep Stop Wapenhandel maken zich daar zorgen over. Woensdag brachten ze samen een rapport uit met voorbeelden uit het hele land. Volgens de organisaties gebeurt het allemaal snel en met weinig tegenspraak. Ze vrezen dat Defensie zo te veel invloed krijgt in het onderwijs. Dit meldt het Parool.

Werving in de introweek

Het rapport noemt onder meer een militair die tijdens een introductieweek aan de Vrije Universiteit studenten probeerde te werven. Aan de Hogeschool van Amsterdam kunnen studenten in een paar maanden reservist worden. En een UvA-hoogleraar die ook voor Defensie werkt, pleit vanuit zijn academische functie voor de Wet op de defensiegereedheid. Die wet moet het makkelijker maken om in te grijpen als er oorlog uitbreekt. Staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk zei in juli dat de scheiding tussen Defensie en de wetenschap moest verdwijnen. Twee maanden later tekende hij een intentieverklaring met Universiteiten van Nederland om nauwer samen te werken. Vorig jaar gaf Defensie 26 miljoen euro uit aan werving, onder meer op scholen en online. Wetenschapsfinancier NWO kreeg 35 miljoen euro, onder meer voor onderzoek naar intelligente systemen.

Zorgen over onafhankelijkheid

Volgens UvA-filosoof Yolande Jansen wordt de samenwerking veel te vanzelfsprekend aangegaan. Vaak was er al een afspraak voordat medewerkers of studenten bezwaar konden maken, en dat strookt volgens haar niet met het democratische karakter van een universiteit. Met vijftien collega’s schreef ze het voorwoord van het rapport, waarin ze oproepen tot meer debat. Ze vreest dat de aanwezigheid van Defensie de voorbereiding op een oorlog gewoon maakt, en indirect kan leiden tot een selectieve dienstplicht. LSVb-vicevoorzitter Juliana Könning wijst erop dat Defensie steeds meer geld krijgt, terwijl het hoger onderwijs moet bezuinigen. Lauren Gould, universitair hoofddocent conflictstudies in Utrecht, doet zelf onderzoek voor onder meer Defensie. Omdat ze met geheime informatie werkt, kan ze niet vrij over haar bevindingen praten. Volgens haar botst de openheid van de wetenschap met de geheimhouding van Defensie. NWO zegt altijd te melden wanneer Defensie onderzoek betaalt, maar kan niet voorzien wat er later met de uitkomsten gebeurt.

Defensie: niemand is verplicht

Erik Noordam, die bij Defensie de onderwijsprojecten coördineert, vindt de discussie belangrijk. Hij wijst op de veranderde veiligheidssituatie, met geopolitieke spanningen, cyberaanvallen en hybride oorlogsvoering. Daarom is volgens hem een sterke krijgsmacht nodig. De samenwerking moet kennis over oorlogvoering opleveren en jongeren op een laagdrempelige manier met Defensie kennis laten maken. In 2030 moeten er 100.000 mensen bij Defensie werken. Volgens Noordam zoeken onderwijsinstellingen zelf ook toenadering, maar is niemand verplicht om mee te doen. Defensie mag volgens hem niet bepalen wat er wordt onderwezen en mag de onafhankelijkheid van onderwijs niet aantasten. Op vrijdag 20 november demonstreren Amsterdamse studenten en scholieren bij het stadhuis tegen de dienstplicht en de militarisering van het onderwijs. Studentenvakbond ASVA hoopt op ongeveer duizend deelnemers

Relevante artikelen

Alles van hbo
    • HBO

    LSVb bezorgd over toenemende invloed van Defensie op onderzoek en onderwijs

    21 september 2026 om 14:41
    • HBO

    HvA-studenten brengen buurt samen met voetbalmiddag in Poelenburg

    Gisteren om 12:41

Aankomende evenementen

Wereldfilosofiedag
  • Landelijk
Meeloopdag commercie/ondernemen bij Tilburg Handel & Ondernemen
  • Noord-Brabant
Inclusiebijeenkomst
  • Utrecht
SLO-congres 2026
  • Utrecht