Hoogleraar Anouke Bakx: ‘Hoogbegaafdheid is meer dan een hoog IQ’
Hoogbegaafde mensen zijn, mits goed begeleid en met oog voor hun welzijn, van grote betekenis voor de samenleving. Dat betoogt Anouke Bakx, hoogleraar Hoogbegaafdheid, Transities en Maatschappelijke Impact, in haar inaugurele rede die zij op 6 februari uitspreekt. Volgens Bakx is meer onderzoek nodig naar de ontwikkeling van hoogbegaafden, met name rond cruciale overgangsmomenten in de levensloop, zoals de stap van onderwijs naar werk en van werk naar pensionering. Dat meldt Tilburg University.
De maatschappelijke en wetenschappelijke belangstelling voor hoogbegaafdheid is de afgelopen jaren toegenomen, maar richt zich nog vooral op kinderen en jongeren. Over hoogbegaafde volwassenen en senioren is relatief weinig bekend. Bakx wil het onderzoek naar deze groepen uitbreiden. De bijzondere leerstoel, ingesteld door Stichting Mensa Fonds, biedt daarvoor het fundament.
Persoonlijke zingeving en maatschappelijke meerwaarde
“Wanneer hoogbegaafden de ruimte krijgen om hun kwaliteiten te benutten op een manier die aansluit bij hun interesses en behoeften, ontstaat niet alleen persoonlijke zingeving, maar ook maatschappelijke meerwaarde,” aldus Bakx. Ze wijst op jongeren die hun kritische denkvermogen inzetten voor sociale rechtvaardigheid of duurzaamheid, volwassenen die bijdragen aan het oplossen van complexe vraagstukken in wetenschap, beleid en bedrijfsleven, en senioren die hun kennis en levenservaring delen met nieuwe generaties.
Optimale wisselwerking
Centraal in het onderzoek staat de vraag hoe een optimale wisselwerking tussen hoogbegaafde mensen en hun omgeving kan worden gerealiseerd die hen instaat stelt hun talenten in te zetten; de zogenoemde person-environment fit. Volgens Bakx begint dit bij het tijdig signaleren, begeleiden en ontwikkelen van potentieel. Een combinatie van academische uitdaging met emotionele ondersteuning helpt bijvoorbeeld hoogbegaafde studenten bij hun ontwikkeling en welbevinden. Meer onderzoek is nodig om te bekijken wat er nodig is voor bijvoorbeeld een goede transitie van studie naar werk.
Ontwerptools
Bakx’s onderzoek zal zich vertalen naar ontwerptools voor leer- en werkomgevingen, opleidingsmaterialen, gespreksinstrumenten en evidence-informed interventies die professionals ondersteunen in de begeleiding van hoogbegaafde mensen in verschillende levensfasen.
