Geen incident, maar een signaal: waarom structurele veiligheid op school niet kan wachten

Agressie in het onderwijs neemt breed en structureel toe, zo blijkt uit gezamenlijk onderzoek van CNV en EenVandaag. Aan het onderzoek werkten ruim 450 onderwijsmedewerkers uit het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo mee. Ruim 60 procent van de respondenten ziet de afgelopen 5 jaar een toename in al dan niet fysiek geweld op school. Agressief gedrag wordt volgens velen vaker genormaliseerd, terwijl duidelijke grenzen en consequenties ontbreken. Dat meldt CNV.

Danielle Woestenberg, CNV-bestuurslid, vindt dat zeer kwalijk: “Het gaat om structurele vormen van geweld, intimidatie en bedreiging van zowel leerlingen als ouders tegen leraren en ander onderwijspersoneel. Dat is heel ernstig en zorgwekkend. Geweld op school kan en mag nooit normaal zijn. Wat ons betreft zijn er structurele aanvullende maatregelen nodig om van veiligheid een harde norm te maken.”

Agressie door leerlingen en ouders/verzorgers

Volgens 65 procent van hen is agressie door leerlingen in de afgelopen 5 jaar toegenomen, 62 procent ziet deze ontwikkeling ook in het gedrag van ouders/verzorgers. Verbaal geweld of bedreiging is wijdverbreid, 85 procent van de respondenten maakte dit zelf mee. Maar fysiek geweld is geen uitzondering: 43 procent ondervond dat aan den lijve. 

Angst voor intimidatie

CNV merkt dat er binnen de scholen en daarbuiten soms terughoudendheid is om deze problematiek te benoemen, uit angst voor imagoschade of repercussies vanuit de werkgever. 27 procent van de respondenten mijdt bepaalde onderwerpen in de les uit angst voor intimidatie. Woestenberg: “Als leraren zich gaan inhouden uit angst voor agressie, raakt dat de kern van het onderwijs. Professionele ruimte mag nooit worden ingeperkt door intimidatie. We kunnen niet accepteren dat mensen het onderwijs verlaten omdat ze zich niet veilig voelen, meer dan één op de vier overwoog van school te wisselen of het onderwijs te verlaten. Het lerarentekort wordt zo aangewakkerd. Wie wil dat het onderwijs aantrekkelijk blijft, moet nu investeren in veiligheid.”

Oproep aan schoolbesturen en de politiek

Wat ook de oorzaak is, maatschappelijke verruwing, sociale media, of andere opvoedstijlen, de oplossing mag niet bij de individuele docent worden gelegd. Het gaat niet om incidenten maar om een structureel probleem. CNV roept de schoolbesturen en de politiek op om: 

• (sociale) veiligheid als harde norm vast te leggen, met aantoonbare meldroutes en bescherming van personeel 
• Structureel te investeren in weerbaarheid, opvang en nazorg 
• Samenwerking met gemeenten, wijkagenten en zorgpartners te versterken 
• Aangifte bij ernstige incidenten via schoolbesturen te laten verlopen, zodat medewerkers niet alleen staan 
• Landelijk en transparant agressie-incidenten te monitoren