25 september 2026 om 12:53
3 minuten lezen

Zo helpt de thuistaal migrantenleerlingen bij het leren

Door: Nationale Onderwijsgids / Femke van Arendonk

Stel je voor dat je een ingewikkelde rekenles moet volgen in een taal die je nog maar half beheerst. Grote kans dat je al snel afhaakt, niet omdat je het wiskundige concept niet begrijpt, dat begrijp je in je eigen taal prima, maar omdat de taalbarrière je blokkeert. Dit is de dagelijkse realiteit voor duizenden migrantenleerlingen op de basisschool. Gelukkig kan het ook anders. Door de thuistaal van deze leerlingen een strategische plek te geven in de les, krijgen zij de kans om complexe concepten sneller te doorgronden.

Basisscholen kunnen de thuistaal van migrantenleerlingen slim gebruiken om het leren en de ontwikkeling van het Nederlands te ondersteunen. Onderzoek naar de zogeheten Common Underlying Proficiency (de overlap tussen talen) laat zien dat kennis en vaardigheden uit de moedertaal direct overdraagbaar zijn naar het Nederlands. Als een leerling bijvoorbeeld al weet wat ‘breuken’ zijn in zijn eigen taal, hoeft hij of zij in de les alleen nog het Nederlandse woord te leren.

Scholen kunnen deze mix van talen als een kracht gebruiken om leerlingen sneller te laten leren:

Voorkennis activeren met Translanguaging

Door leerlingen met dezelfde thuistaal voorafgaand aan een complex thema in hun eigen taal te laten overleggen, wordt hun aanwezige voorkennis optimaal geactiveerd. Dit verkleint, volgens de wetenschappelijke en didactische principes van Translanguaging en Functioneel Meertalig Leren (FML), de kans dat zij cognitief afhaken wanneer de Nederlandse uitleg nog te uitdagend is. In de praktijk krijgen scholen die hiermee werken leerlingen 5 minuten de tijd, waarna zij de belangrijkste inzichten naar eigen vermogen in het Nederlands met de klas delen.

Kern- en themawoorden vertalen

Bij vakken als geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en rekenen vormen vakspecifieke begrippen vaak een barrière. Het vertalen van deze themawoorden naar de moedertaal biedt dan een sterke cognitieve kapstok. Het brein koppelt de nieuwe Nederlandse term direct aan een bestaand concept. Je kunt dit in de praktijk brengen door nieuwkomers of meertalige leerlingen cruciale steekwoorden te laten opzoeken in een (digitaal) vertaalwoordenboek, of door hen elkaar te laten helpen bij het vertalen. Daarnaast helpt het, volgens het SLO, om tweetalige woordenlijsten of beeldwoordenboeken zichtbaar in de klas op te hangen.

Inzet van meertalige bronnen en tools

Leerkrachten hoeven de thuistalen van hun leerlingen niet zelf te beheersen om ze effectief in te zetten tijdens de les. Leerlingen verwerken complexe informatie (zoals begrijpend lezen of onderzoekend lezen) sneller en dieper als ze hun sterkste taal mogen gebruiken. Geef daarom de leerlingen in de praktijk de ruimte om moeilijke instructies, bronteksten of Wikipedia-artikelen eerst in hun eigen thuistaal te lezen. Zodra ze de kern begrijpen, maken ze de verwerkingsopdracht gewoon in het Nederlands. De Onderwijsraad heeft in een officieel advies vastgesteld dat thuistalen een krachtige hulpbron zijn bij het leren van en in het Nederlands.

Meertalig bewustzijn en taalvergelijking

Door expliciet de structuur van verschillende talen te bespreken, vergroten alle leerlingen hun taalkundige inzicht. Het vergelijken van grammaticaregels en zinsbouw maakt leerlingen bewust van taalmechanismen. Dit helpt hen om de Nederlandse grammatica sneller en correcter toe te passen. Stel bijvoorbeeld tijdens een grammaticales een gerichte vraag, zoals ‘Hoe maak je een meervoud in het Arabisch of Turks?’ Dit zet leerlingen aan tot actief nadenken. De Onderwijsraad adviseert expliciet om thuistalen (zoals Arabisch of het Turks) functioneel in te zetten tijdens de lessen.

Het versnellen van het leerproces via de thuistaal hoeft het lesprogramma niet om te gooien. Het begint bij kleine, bewuste keuzes. Een tweetalig prentenboek in de klas, ruimte voor een korte denkvraag in de eigen taal, of het tonen van oprechte interesse in de achtergrond van een kind.

Bronnen: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Nationaal Kennisinstituut Onderwijs, NEMO, Nuffic, SLO.

Relevante artikelen

Alles van basisonderwijs
    • Basisonderwijs

    Politiek en werkveld in gesprek over nieuwe aanpak in jeugd en onderwijs

    20 november 2026 om 14:18
    • Basisonderwijs

    Voorlopig ontwerp nieuwe Prins Mauritsschool in Staphorst gepresenteerd tijdens inloopavond

    20 november 2026 om 13:39

Aankomende evenementen

Week van het Economieonderwijs 2026 | Landelijke mbo-dag
  • Landelijk
Weet en eet-meeloopdag keuken bij Eindhoven Horeca
  • Noord-Brabant
Proef- en beleefavond bij Eindhoven Vmbo
  • Noord-Brabant
Hoe is het om te studeren aan IPABO?
  • Noord-Holland