Wat zijn de voor- en nadelen van onderwijs in dialect?

Dialectlessen op school? In Limburg is het dagelijkse realiteit. Wat zie je daar in het dagelijks leven van terug? Is het zinvol om jonge kinderen al op jonge leeftijd kennis te laten maken met het dialect? De redactie van de Nationale Onderwijsgids zet de voor- en nadelen voor je op een rijtje.

Het geven van onderwijs in of met gebruik van dialect is een onderwerp met zowel voor- als tegenstanders. Dialect kan heel nuttig zijn ter ondersteuning, maar niet als vervanging van het Standaardnederlands, aldus Kristel Doreleijers van het Mertens Instituut. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) spreekt ongeveer een kwart van de Nederlanders thuis een andere taal dan het standaard Nederlands. Vaak gaat het dan om een streektaal of dialect.

Voordelen van dialect in het onderwijs

Meer taalbewustzijn

Juist door spelenderwijs in te gaan op overeenkomsten en verschillen ontstaat meer taalbewustzijn. Daarnaast groeit de woordenschat, waardoor de leerling communicatief nog vaardiger wordt.

Verhoogd welzijn en zelfvertrouwen

Het erkennen van dialect geeft de leerlingen het gevoel dat hun achtergrond wordt gerespecteerd. Dit zorgt voor een veilige leeromgeving en minder schaamte voor het spreken van het dialect.

Verbinding met de regio

Dialectonderwijs biedt een sterke verbinding tussen scholen en hun regio door lokale identiteit, cultuur en streektalen te integreren. Het gebruik van dialect in de klas helpt leerlingen hun omgeving beter te begrijpen en versterkt de band met hun roots.

Nadelen van dialect in het onderwijs

Prioriteit ligt op basisvaardigheden

De focus op de basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en mondelinge taalvaardigheid) heeft de hoogste prioriteit in het huidige onderwijsbeleid. Om deze reden staat het dialectonderwijs vaak onder druk. Daarbij wordt er voorrang gegeven aan het Standaardnederlands. Juist om achterstanden te voorkomen. Onvoldoende beheersing van het Standaardnederlands brengt de basisvaardigheden in gevaar, aldus de Onderwijsinspectie in het rapport De Staat van het Onderwijs.

Uniformiteit

Er zijn in Nederland zoveel dialecten, die zelfs per dorp kunnen verschillen. Dat maakt het ontwikkelen van gelijk lesmateriaal lastig. Voor het onderwijs vereist dit gespecialiseerde kennis en extra middelen, die niet altijd beschikbaar zijn.

Risico op taalvermenging

Jonge kinderen kunnen moeite hebben met het scheiden van dialect en Standaardnederlands. Dit kan leiden tot verwarring in grammatica en woordenschat, wat hun algehele taalontwikkeling kan beïnvloeden.

Sociale vooroordelen

Dialectsprekers kunnen te maken krijgen met negatieve stereotypen. Dit kan invloed hebben op de sociale acceptatie en zelfbeeld van het kind.

Dialectonderwijs is geen ‘goede’ of ‘slechte’ keuze, maar een kwestie van dosering. Door het dialect te omarmen als cultureel erfgoed, bijvoorbeeld tijdens culturele lessen, kunnen scholen het welzijn van hun leerlingen vergroten zonder dat ze afbreuk doen aan het Standaardnederlands. Een klaslokaal waar ruimte is voor de streektaal, is een klaslokaal waar leerlingen zich thuis voelen en waar hun identiteit wordt versterkt.

Bronnen: Neerlandistiek, Meertens Instituut, Tilburg University, Onderwijskennis, Onderwijsinspectie