Onderzoekers: duizenden kinderen lopen zonder noodzakelijke bril

In Nederland missen duizenden kinderen een bril die zij volgens wetenschappers wél nodig hebben. Daarnaast dragen tienduizenden kinderen een bril die niet goed aansluit bij hun oogafwijking. Dat blijkt uit onderzoek dat in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid is uitgevoerd naar de toegankelijkheid van kinderbrillen. Dit meldt NOS.

De onderzoekers waarschuwen dat slecht zicht grote gevolgen heeft voor de ontwikkeling van kinderen.

Slecht zicht belemmert leren en sociale ontwikkeling

Een ontbrekende of ongeschikte bril kan leiden tot leesproblemen, trager leren en beperkingen in de sociale ontwikkeling. Hoofdonderzoeker Ruth van Nispen (Amsterdam UMC) benadrukt dat onbehandelde oogproblemen kunnen verergeren en in sommige gevallen kunnen leiden tot een lui oog.

Oogzorgverleners signaleren al langer dat kinderen regelmatig zonder voorgeschreven bril terugkomen. Ook het aantal aanvragen bij hulpfondsen voor brillen nam toe, wat voor de onderzoekers aanleiding was om te onderzoeken of er sprake is van een structureel probleem.

Ruim 600.000 kinderen hebben een bril nodig

Op basis van bestaande studies schatten de onderzoekers dat 634.000 kinderen in Nederland bijziend of verziend zijn en dus een bril nodig hebben. Door intensief schermgebruik verwachten zij dat dit aantal verder stijgt.

Financiële drempels spelen een belangrijke rol. Uit onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat 16 procent van de ouders moeite heeft om een bril te betalen. Daardoor wordt de aanschaf uitgesteld, wordt een kapotte bril niet vervangen of wordt gekozen voor een goedkope optie die niet altijd voldoet. Een kinderbril kost gemiddeld 274 euro per jaar, mede doordat kinderen regelmatig een nieuwe nodig hebben.

Armoede vergroot de achterstand

Voor gezinnen onder of net boven de armoedegrens is de situatie nog urgenter. In pilots onder deze groep bleek dat 30 procent van de kinderen die een bril nodig heeft, er geen draagt. De onderzoekers schatten dat 64.000 kinderen in deze inkomensgroep een bril nodig hebben, van wie duizenden er helemaal geen hebben.

De Brillenbus, een mobiele opticien die scholen in achterstandswijken bezoekt, ziet dit dagelijks terug. Volgens initiatiefnemer Erik van Halewijn krijgen sommige kinderen extra leerondersteuning terwijl het onderliggende probleem slecht zicht is.

Aanbevelingen: vergoeding, screening en leefstijl

De onderzoekers adviseren om kinderbrillen te vergoeden vanuit de basisverzekering en om oogcontroles regelmatiger uit te voeren. Nu worden kinderen alleen rond hun vierde of vijfde jaar standaard getest.

Daarnaast wijzen zij op het belang van leefstijl: schermgebruik vaker onderbreken en kinderen dagelijks minstens twee uur buiten laten spelen.

Tijdelijke subsidies in afwachting van besluit

Demissionair minister Bruijn (VWS) noemt het onwenselijk dat kinderen afhankelijk zijn van liefdadigheid om een bril te kunnen dragen. Het Zorginstituut Nederland onderzoekt of kinderbrillen kunnen worden opgenomen in het basispakket; een advies volgt later dit jaar.

Tot die tijd stelt de minister 750.000 euro beschikbaar voor tijdelijke subsidies aan fondsen die ouders ondersteunen bij de aanschaf van een bril.