Onderzoek wijst uit: jongeren zonder startkwalificatie vallen vaker langdurig uit
In 2024 zaten bijna 250.000 jongeren tussen de 15 en 27 jaar zonder betaald werk én zonder bekostigd onderwijs. Ruim de helft van deze groep heeft bovendien geen startkwalificatie. Dit komt naar voren uit het nieuwe Jaarrapport Landelijke Jeugdmonitor 2026 van het CBS en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De cijfers laten zien hoe belangrijk een goede begeleiding is bij de overstap van het mbo naar de arbeidsmarkt. Dat meldt MBO Today.
De monitor brengt de situatie van kinderen en jongeren op allerlei gebieden in kaart, met dit jaar extra aandacht voor deze zogeheten thuiszitters. Met 249.000 jongeren gaat het in 2024 om 9 procent van alle 15 tot 27-jarigen. Na een jarenlange daling is het aandeel daarmee licht gestegen. In 2022 lag dit nog op 8 procent en in 2023 en 2024 op 9 procent.
Jongeren zonder startkwalificatie
Het grote aantal jongeren zonder startkwalificatie valt direct op. Van de jongen die geen onderwijs volgen en niet werken, beschikt 55 procent niet over een diploma op minimaal havo-, vwo- of mbo-2-niveau. Onder werkende jongeren die van school zijn, ligt dit aandeel met 18 procent een stuk lager.
Vooral bij wie langdurig langs de zijlijn staat, ontbreekt vaak een diploma. 67 procent van de jongeren die al twee jaar of langer niet werken of studeren, heeft geen startkwalificatie. Bij jongeren die korter buiten beeld zijn, is dat 46 procent. Hoewel een diploma geen baangarantie geeft, tonen de cijfers een duidelijk verband aan tussen het missen van een startkwalificatie en langdurig zonder werk of opleiding zitten.
Niet alleen voortijdig schoolverlaters
De groep van 249.000 jongeren bestaat niet alleen uit voortijdig schoolverlaters of oud-mbo’ers. Zo heeft 15 procent een diploma uit het hoger onderwijs. Daarnaast telt het CBS ook jongeren mee die particulier onderwijs of een niet-bekostigde cursus volgen, omdat die niet altijd in de registers zichtbaar is. Verder is 41 procent van deze groep buiten Europees Nederland geboren. Een deel van hen verblijft hier mogelijk maar tijdelijk of volgt een opleiding in het buitenland. Het CBS benadrukt daarom dat de cijfers heel verschillende situaties omvatten.
