Fontys ontwikkelt mobiel lab voor razendsnelle soa-uitslag
Voor veel van de tienduizenden Nederlanders die jaarlijks een seksueel overdraagbare aandoening (soa) oplopen, is de gang naar de huisarts stressvol. Niet alleen vanwege het consult zelf, maar vooral door de daaropvolgende wachttijd. Een laboratoriumuitslag laat vaak tot vijf dagen op zich wachten. Onderzoekers van Fontys Hogeschool hebben, in samenwerking met partners, een snellere oplossing ontwikkeld. Dat meldt het AD.
Met hun nieuwe test wordt de doorlooptijd teruggebracht tot 30 minuten. Hierdoor hoeven patiënten niet langer dagenlang in onzekerheid te verkeren, maar krijgen zij de uitslag direct in de wachtkamer te horen.
Soa-testen versnellen
Onderzoekers van Fontys Hogeschool hebben een methode ontwikkeld om soa-testen aanzienlijk te versnellen. Momenteel verloopt een soa-test via de huisarts nog traag, omdat de monsters voor analyse naar een ziekenhuislaboratorium worden opgestuurd. Dit proces duurt vaak meerdere dagen. Lectoren Anne Loonen en Joost Schoeber van het lectoraat Molecular Technologies for One Health vonden dat dit patiëntvriendelijker moet.
Focus op de patiënt
De noodzaak voor snellere diagnostiek is hoog. Volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) lopen dagelijks wereldwijd meer dan een miljoen mensen tussen de 15 en 49 jaar een soa op. Daarnaast waarschuwt Loonen voor toenemende antibioticaresistentie bij soa-bacteriën als gonorroe. Hoewel de Nederlandse laboratoriuminfrastructuur goed is ingericht, ontbreekt volgens de onderzoekers momenteel de focus op de patiënt.
Patiënten die na een gesprek met de huisarts een soa-test doen, moeten nu vaak thuis in onzekerheid op de uitslag wachten. Bij een positieve test moeten zij bovendien terug naar de praktijk voor uitleg en recept, terwijl dit sneller kan. Dit vormt een risico bij specifieke doelgroepen zoals sekswerkers. Als zij na een positieve uitslag niet terugkeren voor hun behandeling, brengt dat grote risico’s voor de volksgezondheid met zich mee.
Vereenvoudigd lab
Loonen en Schoeber lossen deze problemen op met een compact, vereenvoudigd lab voor de huisartsenpraktijk. Hierdoor hoeven monsters niet meer naar een extern laboratorium. De test werkt net zo eenvoudig als een zwangerschapstest. Na het inleveren van de urine volgt de uitslag snel.
De uitslag van de test is vaak al binnen dertig minuten bekend. Hierdoor hoeft een patiënt niet dagenlang in spanning op een telefoontje te wachten, maar kan gewoon in de wachtkamer blijven zitten tot de resultaten er zijn. De onderzoekers willen de soa-test dan ook het liefst inzetten bij huisartsen en de GGD. De arts kan vervolgens direct een passend behandelplan opstellen.
De ‘kijkdoos’ is bovendien breed inzetbaar en kan ook luchtweginfecties detecteren. Dat komt doordat elke bacterie uniek dna heeft. Het is zelfs mogelijk om meerdere aandoeningen tegelijkertijd te testen.
Samenwerking met verschillende partners
Loonen en Schoeber hebben de test ontwikkeld in nauwe samenwerking met diverse partners. Zo ontwierp de Technische Universiteit Eindhoven een kleurgebaseerde meetmethode, terwijl het Universitair Medisch Centrum Maastricht specialistische kennis over soa’s inbracht.
Hoewel het project is gefinancierd door de Stichting Innovatie Alliantie en een programma van het Nationaal Groeifonds, is er voor de verdere productontwikkeling extra expertise nodig. Loonen benadrukt dat veel Nederlandse uitvindingen helaas ongebruikt op de plank blijven liggen. Om de test daadwerkelijk op de markt te brengen, hopen de onderzoekers daarom snel de juiste industriële partners te vinden.