Teamleden van het auditteam praktijkschool De Poort (SCOH)

Resultaten zijn harde cijfers. Dat geldt althans in toenemende mate voor het bedrijfsleven. Maar of we daar als non-profitorganisatie nu in mee moeten bewegen, daar zijn we in onderwijsland nog niet uit. Op kwantitatieve resultaten worden we afgerekend, maar kwalitatieve resultaten doen juist recht aan het kind en de school. Enerzijds richten we de lesprogramma’s steeds meer in op persoonlijke ontwikkeling en soft skills, anderzijds monitoren we de leerlingen steeds nauwkeuriger in statistieken. Zo rennen we van de ene naar de andere kant van het spectrum, telkens weer verrast dat er aan het uiteinde een muur oprijst. 

Door Gastblog - Stichting Christelijk Onderwijs Haaglanden (SCOH)

Aristoteles pleitte niet voor niks voor de gulden middenweg. Het optimale bereik je door het midden te kiezen tussen twee extremen. Zoals vriendelijkheid volgens Aristoteles het midden is tussen behaagzucht en chagrijn. Als het gaat om kwaliteitsbewaking in het onderwijs, dan blijkt de praktijk nog altijd vrij uiteenlopend te zijn, zo bleek uit de PO-Raadbrochure ‘Zelfevaluaties, visitaties en audits’ uit 2015. Het ene schoolbestuur laat schooldirecteuren een zelfevaluatie schrijven, het andere bestuur laat een audit uitvoeren door een extern bureau.

Schoolbestuur SCOH heeft de gulden middenweg gevonden en creëerde in 2015 een hoogwaardig intern auditsysteem. De kracht van het systeem bestaat uit de gulden middenweg tussen de verschillende mogelijkheden. SCOH koos voor:

  • Een interne audit, maar in de pilotfase door een externe partij begeleid
  • Een vaste groep auditoren, maar wel in steeds wisselende samenstellingen
  • Inzet van leerkrachten, intern begeleiders en directeuren als auditoren
  • Zowel een mondelinge als schriftelijke terugkoppeling van de resultaten
  • Schoolleiders doen eerst een zelfevaluatie, voorafgaand aan de audit

Om de objectiviteit te waarborgen werd adviesbureau Capgemini in de arm genomen. De auditoren kregen een gedegen training, er werden indicatoren voor kwaliteit opgesteld en Capgemini leidde de audits. Toch werd ervoor gekozen om mensen uit de eigen gelederen tot auditor op te leiden. Het interne auditsysteem bij SCOH dient namelijk meerdere doelen. Scholen krijgen tijdens een audit een ijkpunt betreffende hun eigen kwaliteitsontwikkeling en het schoolbestuur krijgt zicht op de onderwijskwaliteit op de verschillende scholen. Maar de interne audits hebben tegelijkertijd een positieve invloed op de professionele cultuur op de scholen.

“SCOH zit in de voorhoede wat zelfevaluatie betreft, omdat we een dubbele bodem aanbrengen in onze audits,” legt bestuursvoorzitter Gerard van Drielen uit. “Wij leiden onze eigen mensen op tot auditor en daardoor wordt het leereffect stukken groter. Enerzijds worden de eigen competenties van de auditoren ontwikkeld: het oordeelsvermogen wordt gescherpt, het analytisch denkvermogen, onderzoekswaardigheden, gespreksvaardigheden; anderzijds hebben de audits een indirecte positieve invloed op het hele klimaat binnen SCOH. Dat is misschien wel een van de krachtigste opbrengsten van de audits: het wordt normaal om het gesprek over kwaliteit voortdurend met elkaar te voeren. De hele organisatie wordt qua cultuur mee geprofessionaliseerd.”

Te vaak, vertelt Van Drielen, vindt kennisdeling alleen op directieniveau plaats. Maar dat is niet meer van deze tijd. “We moeten het samen doen.” Daarom kiest SCOH voor een auditteam van zowel directeuren, als intern begeleiders, als leerkrachten. “Het maakt voor leerkrachten vaak veel uit of ze met een inspecteur of directeur over hun vak spreken, of dat met een collega-leerkracht kunnen doen,” zegt kwaliteitsmedewerker en coördinator van de audits Daniëlle Ames. “Gek genoeg heeft een collega-leerkracht vaak meer autoriteit. Je hebt bij collega’s meestal al een blauwdruk afgegeven; die wil je niet bezoedelen.”

Door een goede training weten auditoren ook naar collega’s toe transparant en objectief te blijven. Auditor en schooldirecteur Irene de Raad zegt: “Hoe eerlijk je kunt zijn als auditor heeft in mijn ervaring niet zo zeer te maken met hoe goed je de betreffende collega kent, maar eerder met het stellen van de juiste vragen en de houding van de ontvangende school. Als die houding open is, dan kun je ook een mooi en eerlijk gesprek met elkaar voeren over onderwijskwaliteit. Het gaat ons bij de audits altijd om samen verder komen, nooit om afbranden.”

De resultaten worden direct na afloop van de auditdag mondeling met de school besproken. Welke sterke punten heeft het auditteam ontdekt, waar liggen eventuele ontwikkelpunten of kwaliteitsrisico’s? “De gesprekken op zo’n auditdag zijn het mooiste,” vertelt auditor Irene de Raad. “Toen ik zelf het auditteam ontving op mijn school, zat er een collega in het auditteam wier school erg goed presteerde op begrijpend lezen. Ze deed me een goede tip aan de hand: gebruik de leesstrategieën die je de kinderen aanleert – bijvoorbeeld de persoonsvorm en het onderwerp onderstrepen – ook bij de andere zaakvakken. Daar gingen de resultaten echt van vooruit.”

De onderwijskwaliteit bij SCOH is hoog. Alle scholen, voorscholen en peuterspeelzalen hebben een basisarrangement of zijn positief beoordeeld door de GGD. Dat zijn harde cijfers. Terwijl het schoolbestuur de laatste jaren juist op het gesprek en een onderzoekend klimaat heeft ingezet. De balans is waar het om draait, Aristoteles zei het al. Is de ene kant van de weegschaal te zwaar beladen, dan hangt de organisatie uit het lood. Bewandel je de gulden middenweg, dan gaat er meer bloeien dan je had durven vermoeden. 

Mw. Drs. Daniëlle Ames
Stafmedewerker Onderwijs SCOH

© Nationale Onderwijsgids / Stichting Christelijk Onderwijs Haaglanden (SCOH)