Veiligheid is een steeds belangrijker thema in de samenleving. Ook in het onderwijs en onderzoek. Ouders willen weten hoe veilig de school van hun kind is en leerkrachten en onderzoekers of ze veilig kunnen werken. Bij onderwijs, cultuur- en wetenschaps (OCW)-instellingen spelen uiteenlopende veiligheidsrisico’s. Van agressie, pesten en seksuele intimidatie tot radicalisering, pandemieën en dierenrechtenextremisme.

OCW-instellingen zijn zelf verantwoordelijk voor hun veiligheid en moeten beleidsplannen en crisisplannen opstellen. De overheid ziet daarop toe en ondersteunt hen bij hun veiligheidsbeleid.

Veilige kennisinstellingen
De overheid vindt dat kennisinstellingen zich beter moeten beschermen tegen misbruik en diefstal van gevaarlijke chemische, nucleaire en biologische middelen en de kennis daarover. Hoewel de kans op een aanslag met CBRN-middelen klein is, is de impact van zo’n aanslag groot. Als het gebeurt, worden veel slachtoffers verwacht. 

Kennisinstellingen zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen veiligheid. Zij nemen de volgende maatregelen:

• Kennisinstellingen zijn verplicht om een veiligheidsplan en een crisisplan op te stellen en te gebruiken. In zo’n veiligheidsplan staat onder meer welke gedragsregels gelden, wie als vertrouwenspersoon is aangewezen, hoe wordt omgegaan met calamiteiten en aan welke veiligheidseisen het gebouw moet voldoen. De crisisplannen moeten regelmatig geoefend worden.
• Kennisinstellingen gebruiken de gedragscode Biosecurity om regels, verantwoordelijkheden en voorschriften rond het gebruik van CBRN-middelen vast te leggen.
• Kennisinstellingen moeten er voor zorgen dat de verantwoordelijkheid voor veiligheid in hun bedrijfsvoering is belegd. Het bestuur is hiervoor verantwoordelijk.
• Kennisinstellingen hebben de taak om vroegtijdig en regelmatig risico’s te analyseren en maatregelen te nemen om de mogelijke risico’s te verminderen.
• Kennisinstellingen moeten bij onder meer opvoedingsproblemen, criminaliteit en radicalisering de risicoleerlingen begeleiden naar de betreffende maatschappelijke instellingen, zoals maatschappelijk werk, de huisarts of politie.
• Om ongewenste verspreiding van belangrijke kennis te voorkomen, werken ministeries samen aan afspraken over de toelating van kennismigranten bij kennis- en onderzoeksinstellingen.

Kenniscentra veiligheid en OCW-instellingen
De overheid heeft verschillende kenniscentra opgericht, die voorzien in kennisuitwisseling over het thema veiligheid in OCW-instellingen.

Het gaat om:

• Kennis en adviescentrum polarisatie en radicalisering “Nuansa”. Het komt soms voor dat groepen jongeren op scholen zich tegen elkaar of tegen docenten keren (polarisatie). Het is soms een moeilijk te herkennen scheidslijn tussen wat nog pubergedrag is en wat gedrag is dat kan leiden tot radicalisering of polarisatie. Bij Nuansa (link), het Kennis- en Adviescentrum Polarisatie en Radicalisering, kunnen docenten en ouders terecht met vragen over dit onderwerp en kunnen zij informatie vinden hoe om te gaan met dit fenomeen.
• Centrum School en Veiligheid. In opdracht van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum het Centrum School en Veiligheid (CSV) ingericht. Het CSV verzamelt en verspreidt informatie en deskundigheid op het gebied van schoolveiligheid [link] en adviseert onderwijspersoneel over hoe om te gaan met onder meer (cyber) pesten, agressie, geweld, discriminatie, racisme en seksuele intimidatie. Een voorbeeld: De ouders van een basisschoolleerling gaan naar school om verhaal te halen over het feit dat hun zoon wordt gepest. Daarbij lopen de gemoederen zo hoog op, dat de vader de leerkracht een duw geeft en haar uitscheldt.
• Agressie en geweld tegen onderwijspersoneel kan niet worden getolereerd. Op advies van Centrum School en Veiligheid (CSV) doet de leerkracht daarom bij de politie aangifte van bedreiging en geweld. De ouders krijgen van de school een pleinverbod opgelegd.

© Nationale Onderwijsgids