Ouders zijn door hun werk vaak niet in staat om hun kinderen tussen de middag op te vangen. Ook is het voor kinderen die ver van school wonen belangrijk dat ze kunnen overblijven.

Goede tussenschoolse opvang
Overblijvende kinderen krijgen de gelegenheid om te eten, te spelen en tot rust te komen onder verantwoorde begeleiding. Een goede tussenschoolse opvang blijkt er voor te zorgen dat de overblijvers beter geconcentreerd beginnen aan de middaglessen. Dit deel van de schooldag verloopt daardoor ordelijker en effectiever. Dat is niet alleen prettig voor de leerlingen, maar ook voor de leraar. Op die manier draagt overblijven bij aan de ontwikkeling van de kinderen. Daarnaast kunnen ouders met een gerust hart naar het werk als hun kinderen tussen de middag worden opgevangen.

Schoolbestuur verantwoordelijk
Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor overblijven of tussenschoolse opvang. Samen met de ouders bepaalt de school hoe dit wordt georganiseerd. Dit gebeurt met instemming van de medezeggenschapsraad.
Tussenschoolse opvang valt niet onder de Wet kinderopvang. Ouders kunnen op grond van deze wet geen vergoeding voor de overblijf ontvangen.

Verschillende vormen
Er zijn vele manieren om het overblijven te organiseren. Hieronder staan vijf vormen van tussenschoolse opvang. Binnen deze vormen kunnen scholen eindeloos variëren.

• Meest gebruikelijk
  De kinderen eten in het schoolgebouw een meegebrachte boterham. Daarna spelen zij binnen of buiten totdat de middaglessen beginnen. Leraren, overblijfkrachten of een professionele organisatie begeleiden het overbijven.
• Compleet verzorgd 
  De kinderen krijgen binnen het schoolgebouw een compleet verzorgde lunch aangeboden. De ruimten in de school worden hier meestal voor aangepast. 
• Continurooster
  Alle leerlingen blijven tussen de middag op school. De middagpauze is onderdeel van de schooltijd, maar is geen onderwijstijd. In de meeste gevallen begeleiden leerkrachten de lunch. Scholen kunnen ouders geen financiële bijdrage vragen voor het overblijven. De kosten voor eten en drinken komen wel voor rekening van de ouders.
• Overblijven buiten de school
  Kinderen blijven tussen de middag over in een locatie buiten het schoolgebouw. Pedagogische medewerkers begeleiden de leerlingen, halen ze op van school en brengen ze ook weer terug.
• Unieke overblijfaanpak
  Het gaat hier om overblijfvormen die uniek zijn qua aanpak vanwege de gehanteerde tijden, de manier van organiseren of het omgaan met voeding. Bijvoorbeeld middelbare scholieren die in hun middagpauze maatsschappelijke stage lopen als overblijfbegeleider.

Financiering
Overblijven valt niet onder de Wet kinderopvang. Ouders kunnen op grond van deze wet geen vergoeding voor de overblijf ontvangen. Sinds 2007 stelt het kabinet structureel € 36 miljoen beschikbaar voor overblijven. Dit komt neer op ongeveer € 23,44 per leerling. Schoolbesturen krijgen dit geld via de lumpsum. Scholen kunnen deze middelen inzetten voor de personele knelpunten tijdens de overblijf.

Scholen voor speciaal basisonderwijs ontvangen extra middelen om gedurende de middagpauze twee onderwijsassistenten aan te stellen. Zij ontvangen € 3100 per school en € 31 per leerling.

Vrijwilligers
Op de meeste scholen bestaat het overblijfteam uit vrijwilligers. Op sommige scholen worden naast vrijwilligers ook professionele krachten en docenten tijdens de tussenschoolse opvang ingezet.

Vergoeding vrijwilligers
Voor vrijwilligers van 23 jaar of ouder is een vergoeding gebruikelijk van maximaal € 4,50 per uur, met een maximum van € 150 per maand en € 1500 per jaar. Voor vrijwilligers jonger dan 23 jaar is een vergoeding gebruikelijk van maximaal € 2,50 per uur, met een maximum van € 150 per maand en € 1500 per jaar.

Verbeteren tussenschoolse opvang
Het kabinet ziet graag dat meer ouders deelnemen aan het arbeidsproces. Hierbij wil het kabinet een sluitend dagarrangement stimuleren. Tussenschoolse opvang is een belangrijke schakel in een sluitende dagindeling voor ouders en kinderen. Een goed georganiseerde tussenschoolse opvang draagt bij aan een sluitende dagindeling waarin opvang, onderwijs en ontspanning zodanig geregeld is dat kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Het kabinet zet(te) daarom de volgende stappen om de tussenschoolse opvang te verbeteren:

Meer Ruimte voor tussenschoolse opvang
In het najaar van 2008 kwam er een stimuleringsarrangement (in totaal € 29 miljoen) beschikbaar waarmee multifunctionele gebouwen konden worden opgezet. Scholen kregen hiermee een extra impuls om hun binnenruimten zodanig aan te passen dat deze ook geschikt zijn voor de tussenschoolse opvang.

Scholing overblijfmedewerkers
Per 1 augustus 2011 moet ten minste de helft van de overblijfkrachten een scholing op het gebied van overblijven hebben gevolgd.

Er is een ruim aanbod aan opleidingen voor overblijfkrachten zoals de eenjarige opleiding tot leidster tussenschoolse opvang, diverse pedagogische cursussen, een cursus Bedrijfshulpverlening of EHBO.

Expertmeeting over tussenschoolse opvang
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft in 2009 met de verschillende sectorpartijen een expertmeeting georganiseerd om gezamenlijk de verschillende goede praktijkvoorbeelden van tussenschoolse opvang in kaart te brengen.

De opbrengst van deze expertmeeting was de brochure (PDF) 'Over Overblijven', een praktische handreiking om goede invulling te geven aan de tussenschoolse opvang. Voor meer informatie over de actuele regelgeving kunt u terecht op de website van de rijksoverheid.

© Nationale Onderwijsgids