Er zijn diverse redenen waarom volwassenen een opleiding volgen. Ze hebben bijvoorbeeld hun opleiding nooit afgerond. Ze hebben moeite met lezen en schrijven. Ze willen vaardigheden opdoen om hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren, zoals het werken met computers. Of vaardigheden om zichzelf beter te kunnen redden in de Nederlandse samenleving. Het volwassenenonderwijs (volwasseneneducatie) is hierop afgestemd.

Voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
Door het volgen van het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) is het mogelijk alsnog een diploma of deelcertificaat voor de theoretische leerweg van het vmbo, de havo of het vwo te halen. Volwassenen ouder dan 22 jaar keren vaak terug naar de schoolbanken om een eerder niet behaald diploma toch nog te behalen. Volwassenen jonger dan 22 jaar hebben verschillende redenen om voor het vavo te kiezen. Bijvoorbeeld omdat ze gezakt zijn in het reguliere voortgezet onderwijs en meer heil zien in het volwassenenonderwijs. Of  omdat ze 2 jaar in 1 jaar willen doen.

Vavo ook voor 16 en 17-jarigen
Het vavo is oorspronkelijk bedoeld voor volwassenen (18 jaar en ouder). Sinds 2006 kan een middelbare school 16 en 17-jarigen die minimaal de theoretische leerweg op het vmbo volgen, uitbesteden aan het vavo. Het zijn vaak leerlingen die door uiteenlopende oorzaken moeite hebben met het reguliere voortgezet onderwijs. Bijvoorbeeld autisten die moeite hebben met de hectiek van een middelbare school. Om uitval te voorkomen, biedt het vavo aan hen een alternatieve leerroute. De leerlingen blijven ingeschreven staan op hun eigen middelbare school, maar volgen feitelijk hun opleiding op het vavo. De  middelbare school blijft eindverantwoordelijk voor het leerproces van de leerlingen. Het vavo en de middelbare school sluiten samen een overeenkomst over de bekostiging van de opleiding. Voor ouders verandert er in dit opzicht dus niets.

Volwassenenonderwijs voor maatschappelijk functioneren
Sommige volwassenen hebben moeite om zelfstandig te functioneren in gangbare situaties, zoals boodschappen doen of kunnen rondkomen met hun salaris of uitkering. Zij kunnen een opleiding voor sociale zelfredzaamheid volgen. Tijdens deze opleidingen doen zij bijvoorbeeld digitale vaardigen,  sociale vaardigheden of vaardigheden op het gebied van taal en rekenen op.

Volwassenenonderwijs voor laaggeletterden
In Nederland hebben 1,5 miljoen mensen moeite met lezen en schrijven. 66% daarvan is in Nederland geboren en opgegroeid, de overige 33% heeft een niet-Nederlandse achtergrond. Laaggeletterdheid staat hun functioneren in de samenleving in de weg. Voor hen is het bijvoorbeeld lastig om de televisie te volgen en kranten te lezen. Voor deze volwassenen is er de opleiding Nederlands als 1e taal (NT1).

Meer informatie over laaggeletterdheid is te vinden onder Laaggeletterdheid.

Eerder verworven competenties (EVC)
Volwassenen die vrijwilligerswerk doen of voor familieleden zorgen, doen daarmee vaardigheden en kennis op. Het is mogelijk om dit te laten erkennen. Door deel te nemen aan een EVC-traject ontvangen de volwassenen een diploma voor de competenties die ze al hebben.

In het EVC-register zijn voor alle beroepen de benodigde competenties opgenomen. Ook staan daar de erkende aanbieders van EVC-trajecten.  

Beroepsmatig volwassenenonderwijs
Voor volwassenen die graag een beroepsmatige opleiding willen volgen om zichzelf om of bij te scholen, zijn er talloze mogelijkheden. Bijvoorbeeld een mbo of hbo opleiding, maar ook diverse cursussen en trainingen. De volwassenen bepalen zelf, in overleg met de gemeente en uitkeringsinstantie UWV of samen met hun werkgever bij welk opleidingsinstituut ze de opleiding willen volgen. Bijvoorbeeld het ROC of een hogeschool. De financiering van de beroepsmatige opleiding is afhankelijk van de situatie van de volwassene. In sommige gevallen betalen gemeenten de opleiding, in andere gevallen betalen werkgevers (een deel van de) kosten. Wanneer volwassenen met een baan op eigen initiatief een beroepsmatige opleiding volgen, draaien ze zelf voor de kosten op. Zij kunnen de studiekosten wel aftrekken van de inkomstenbelasting.
Meer over beroepsonderwijs.

Gemeenten verantwoordelijk voor volwassenenonderwijs
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het aanbod van volwassenenonderwijs (volwasseneneducatie) binnen de gemeente. Om het aanbod goed te laten aansluiten op de vraag naar volwasseneneducatie bepalen gemeenten zelf welke doelgroepen zij voorrang geven. Vaak gaat het om specifieke groepen, zoals langdurig werklozen, laaggeletterden, allochtonen en ouderen.

Over het gevoerde onderwijsbeleid leggen gemeenten verantwoording af aan het Ministerie van OCW.