In de nieuwe bijlage Mens& van NRC Handelsblad (10-01-12) stond een artikel over verwende jongeren en de moeite die docenten met hen hebben. Ze laten zich niets zeggen, hebben gedragsproblemen. Van hun ouders krijgen docenten geen steun, integendeel. Zij reageren vaak boos als hun kind straf krijgt en laten zich al helemaal niet aanspreken op hun opvoeding. De oplossing geeft de auteur, Freek Gravesande, ook: Say Yes To No! Maar hoe doe je dat als docent? En dan niet alleen bij verwende leerlingen, maar bij alle leerlingen met gedragsproblemen?

Door Hans Puper

Ik liep een keer mee met een vmbo-3-klas die als heel moeilijk werd ervaren. De bedoeling was om docenten hulpmiddelen te geven voor een stimulerende leeromgeving - voor zover zij dat nodig hadden, want er liepen uitstekende docenten rond.

Bij sommige docenten gedroegen de leerlingen zich ronduit vijandig. Ze waren brutaal, druk en ongeconcentreerd. Eén docent had de tafels daarom uit elkaar gezet. Hij beval de leerlingen hun boek open te doen en hun huiswerk aan de rand van hun tafels te leggen. Een aantal van hen riep geen boek te hebben; zij werden genoteerd voor een straf. Een leerling die luid protesteerde moest de klas verlaten. Dat riep nieuwe tegenwerpingen op, maar uiteindelijk vertrok hij. Ook de leerlingen die hun huiswerk niet hadden gemaakt kregen straf. Na tien minuten begon de docent met de les: ze moesten antwoorden oplezen. Het bleef onrustig.

Bij een andere docent kende ik hen niet terug: ze zaten in twee- en drietallen en waren vrij rustig binnengekomen. Hun docent startte met een terugblik op een bezoek aan een paardenstal en projecteerde een foto van één van de meisjes op een paard. ‘Jullie weten hoe bang ze was', zei hij, ‘en kijk nu eens'. Het meisje glom. Vervolgens begon hij aan de les. Drie leerlingen bleken hun boek niet bij zich te hebben. Zijn reactie: ‘Mooi, gisteren waren het er vijf, we gaan vooruit. Morgen nul, wedden?' Een aantal boeken had hij in de klas; hij gaf het drietal een exemplaar. De les startte met een terugblik en een uitleg van onderdelen van de les. Eén daarvan bestond uit individueel werk. Hij wees op de klok: ‘Tot tien voor tien is het volkomen stil' - en dat was het ook.

Hoe kreeg hij dat voor elkaar? Bij de nabespreking vertelde hij daar uitgebreid over. Hij had aan het begin van het jaar veel tijd besteed aan het vastleggen van afspraken. De leerlingen hadden daar een stem in gehad en hij hield zich er consequent aan - ook aan de sancties bij overtredingen. Hij accepteerde iedere leerling onvoorwaardelijk en liet dat ook merken. Lastig gedrag accepteerde hij echter niet en dat wisten de leerlingen ook. Hij hanteerde een heldere lesstructuur, zorgde voor afwisseling en bood de leerstof op verschillende manieren aan, bijvoorbeeld verbaal, visueel, individueel en in twee- of drietallen. En, wat hij zelf niet zei, maar wat een noodzakelijke voorwaarde is voor alle lesgeven: hij was een uitstekend inhoudelijk vakman.

Say Yes To No? Jazeker, maar wel op de manier van de tweede docent. Hoe zorg je ervoor dat alle docenten zo'n leerrijke omgeving scheppen? De schoolleiding heeft daarin een belangrijke rol. Twee voorbeelden: hoe laat deze docenten systematisch van en met elkaar leren? Hoe kun je ouders zo bij de school betrekken dat beide partijen er voordeel bij hebben?

En de eerste docent? Zo goed als de tweede is hij nog niet, maar hij is op weg. De resultaten van de leerlingen zijn bij hem inmiddels een heel stuk verbeterd.

© Hans Puper/Nationale Onderwijsgids

• Tweet
• ↓ Reageer