De laatste tijd is er veel aandacht voor het terugdringen van voortijdig schoolverlaten, met name in het MBO. Soms met opmerkelijk succes. Het ROC van Amsterdam haalde het NOS-journaal met een groep ‘extreem moeilijke' leerlingen. Zij waren gestopt met een vorige opleiding - vaak niet voor het eerst - of van school gestuurd. Op deze nieuwe opleiding krijgen zij veel aandacht en samen met hun docenten vinden zij uit welk beroepsperspectief zij aantrekkelijk en reëel vinden. Persoonlijke ontwikkeling is de kern: wie ben je? Wat wil je? Wat kun je? Hoe ga je bereiken wat je wilt en wat je kunt?

Door Hans Puper

Een ander voorbeeld is de Melanchthon Business School in Bleiswijk. Het is een onderdeel van een grotere school, maar de vestiging in Bleiswijk is klein en overzichtelijk: er zijn 372 leerlingen. ‘Hoe veiliger en vertrouwder de omgeving, hoe beter de leerling over het algemeen presteert', zegt directeur Jan Koelinga in de NRC van 16 februari. Daarnaast is de school een combinatie van vmbo en de eerste twee niveaus van mbo. Normaal doe je daar zes jaar over; in deze opleiding slechts vijf. Daarna kunnen zij instromen op niveau 3 van het mbo of gaan werken, maar wel met een startkwalificatie. Dat vergroot hun kansen op de arbeidsmarkt.

Voor veel leerlingen is de drempel tussen vmbo en mbo onaanvaardbaar groot. Generaliserend: zij gaan van het overzichtelijke, kindvriendelijke vmbo naar een massaal ROC, dat zij als kil en onpersoonlijk ervaren. Dit is het pedagogische aspect van de overstap. Op de Business School bestaat deze hindernis niet meer. Minstens zo belangrijk is het didactische aspect. In het vmbo werken de leerlingen vaak klassikaal en de docent bepaalt wat er moet gebeuren. In het mbo wordt er veel meer zelfstandigheid verwacht, in voorbereiding op de beroepspraktijk. Leerlingen - studenten in het mbo - werken vaak projectmatig. Docenten geven niet alleen instructie en uitleg, maar zijn ook begeleider en coach en dat is wennen.

Het ROC van Amsterdam en de Melanchthon Business School laten zien wat een opleiding kan doen om voortijdig schoolverlaten terug te dringen. Helaas kijken veel andere opleidingen niet in de eerste plaats naar zichzelf, maar naar de ‘falende' leerling: die veroorzaakt volgens hen het probleem. Opvallend is dat medewerkers het dan niet hebben over het neutrale voortijdig schoolverlaten, maar over uitval. Vaak zoeken zij oplossingen in de nadruk op de beheersing van het probleem. Het gaat daarbij om meer van hetzelfde: vervolmaking of beter uitvoeren van bestaande regels. Nog strenger controleren op schoolprestaties en absentie bijvoorbeeld. Maar als je leerlingen vraagt naar de reden van hun voortijdig schoolverlaten, zeggen ze negen van de tien keer dat zij niet gezien werden, zich een nummer voelden. Dat is ongetwijfeld nooit de bedoeling van een opleiding, maar de leerlingen beleven het wel zo.

Er is een andere invalshoek nodig: praat niet tegen, maar met leerlingen. Dat lijkt zo vanzelfsprekend, dat het over het hoofd wordt gezien. Je kunt het voortijdig schoolverlaten beperken en je onderwijs verbeteren als je hen beschouwt als mondige gesprekspartners met goede ideeën en reële wensen over hun onderwijs. Ze zijn ook deskundig: ze hebben al jarenlang onderwijs gevolgd en hebben er dus verstand van. Op die manier neem je hen serieus, zonder te vervallen in ‘U vraagt en wij draaien.'

Er zijn ongetwijfeld meer oplossingen om voortijdig schoolverlaten terug te dringen, maar ze hebben allemaal dezelfde kern: de leerling voelt zich thuis op school. Gezien, gekend, gehoord en erkend.

© Nationale Onderwijsgids/Hans Puper

• Tweet
• ↓ Reageer